Evet. Uygun elektrikli tahrik sistemine sahip metro trenleri frenleme sırasında hareket enerjisinin bir bölümünü elektrik enerjisine dönüştürebilir. Buna rejeneratif frenleme denir. Ancak üretilen elektriğin tamamının mutlaka geri kazanıldığı söylenemez; sonuç, trenin ve hattın elektrik altyapısına bağlıdır.
EKA Sistem’in faaliyet alanlarından biri demiryolu ve metro uygulamalarındaki yardımcı güç sistemleridir. Trenlerdeki enerji akışını anlamak, yalnızca çekiş motorlarını değil, kontrol, haberleşme ve yardımcı besleme sistemlerini de birlikte değerlendirmeyi gerektirir.
*
Normal seyirde elektrik motoru, aldığı elektrik enerjisini mekanik harekete dönüştürerek treni hızlandırır veya hareketini sürdürür. Rejeneratif frenleme sırasında ise motorun çalışma biçimi değişir: Tekerleklerin hareketinden gelen mekanik enerji elektrik enerjisine dönüştürülür. Böylece trenin hızı azalırken elektrik üretimi gerçekleşebilir.
Bu işlem her frenleme koşulunda aynı ölçüde uygulanmaz. Düşük hız, tutunma koşulları, sistem sınırlamaları veya acil frenleme gereksinimleri nedeniyle mekanik ya da başka frenleme yöntemleri de devreye girebilir.
Üretilen elektrik nereye gider?
Uygun bir hatta geri kazanılan enerji, aynı besleme bölgesinde hızlanan başka bir tren tarafından kullanılabilir. Bazı sistemlerde enerji depolama ekipmanlarına aktarılabilir veya buna uygun altyapı varsa şebekeye geri verilebilir.
Ancak hattın o anda bu enerjiyi kabul edebilmesi gerekir. Yakında enerji tüketen başka bir tren yoksa ve altyapı geri beslemeye veya depolamaya uygun değilse, frenleme enerjisinin bir bölümü dirençlerde ısıya dönüştürülebilir. Bu nedenle rejeneratif frenleme özelliğinin bulunması, her koşulda aynı enerji tasarrufunun sağlanacağı anlamına gelmez.
Yardımcı güç sistemlerinin görevi nedir?
Çekiş enerjisi ile trenin yardımcı elektrik ihtiyaçları aynı şey değildir. Kontrol devreleri, haberleşme, aydınlatma ve güvenlikle ilgili belirli ekipmanlar için uygun yardımcı besleme düzenleri gerekir. Bunların hangi koşullarda çalışmaya devam edeceği, aracın tasarımına ve işletme gereksinimlerine göre belirlenir.
EKA Sistem’in demiryolu uygulamalarına yönelik akü, UPS, inverter ve DC güç sistemleri alanındaki çalışmaları da bu enerji sürekliliği ihtiyacıyla ilişkilidir.
Bir metro treninin istasyona yaklaşırken yavaşlaması, yalnızca hızın azaltılması değildir. Uygun sistemlerde, aksi halde ısı olarak kaybedilebilecek enerjinin bir bölümünün yeniden değerlendirilmesi için de fırsattır.

