100 Ah Akü Her Yükte Aynı Süre Çalışır mı?
Hayır. Bir akünün üzerinde 100 Ah yazması, her yükte aynı süre çalışacağı anlamına gelmez. Gerçek çalışma süresi; çekilen akım, deşarj süresi, son gerilim, sıcaklık, akünün yaşı ve kullanılan akü teknolojisi gibi birçok etkene bağlıdır.
Akü boyutlandırması, UPS ve endüstriyel DC sistemler EKA Sistem'in uzun yıllardır çalıştığı alanlar arasında yer alıyor. Sahada en sık yapılan hatalardan biri ise yalnızca Ah değerine bakarak “bu akü şu kadar saat gider” sonucuna ulaşmaktır.
Ah neyi ifade eder?
Ah, yani amper-saat, akünün elektriksel kapasitesini ifade eden temel bir değerdir. Ancak bu değer belirli test koşullarında ölçülür. Örneğin aynı akü farklı deşarj sürelerinde farklı kullanılabilir kapasite gösterebilir.
Kurşun-asit akülerde yüksek akımlı kısa süreli deşarjlarda kullanılabilir kapasite, daha düşük akımlı uzun süreli deşarja göre farklı davranır. Ni-Cd akülerde de hücre serisi ve tasarım; uzun süreli düşük akım, karma yük veya kısa süreli yüksek akım gibi görev profillerine göre seçilebilir.
Basit bölme neden yanıltıcıdır?
100 Ah bir akünün 10 A yükte tam olarak 10 saat çalışacağını düşünmek teorik olarak kolaydır, ancak pratikte bu yaklaşım çoğu kritik güç uygulaması için yeterli değildir.
Akünün terminal gerilimi deşarj boyunca düşer. Sistem belirli bir minimum DC gerilimin altında çalışamıyorsa, akünün içinde enerji kalmış olsa bile kullanılabilir deşarj süresi sona ermiş kabul edilir. Ayrıca inverter, UPS veya DC/DC dönüştürücü gibi ekipmanların verimleri de gerçek çalışma süresini etkiler.
Sıcaklık ve yaşlanma da hesaba katılmalıdır
Düşük sıcaklık kullanılabilir kapasiteyi azaltabilir. Yüksek sıcaklık ise bazı akü teknolojilerinde ömrü olumsuz etkileyebilir. Bunun yanında akü yaşlandıkça başlangıçtaki kapasitesini tamamen korumaz.
Bu nedenle kritik uygulamalarda boyutlandırma yapılırken yalnızca bugünkü yük değil, beklenen işletme sıcaklığı, minimum sistem gerilimi, yaşlanma payı ve gerekirse emniyet payı da dikkate alınır.
Doğru yöntem nedir?
En güvenilir yöntem, üreticinin belirli sıcaklık, son gerilim ve deşarj süresi için yayınladığı performans tablolarını kullanmaktır. Yük profili değişkense sabit akım yerine gerçek görev çevrimi üzerinden hesap yapmak gerekir.
Kısacası 100 Ah yalnızca başlangıç bilgisidir. Akünün gerçek çalışma süresini belirlemek için “kaç Ah?” sorusunun yanında “hangi yükte, kaç saat, hangi sıcaklıkta ve hangi minimum gerilime kadar?” sorularının da cevaplanması gerekir.