100 Ah değerine bakarak bir cihazın kaç saat çalışacağını tek başına söylemek mümkün değildir. Akünün gerilimi, cihazın çektiği güç, deşarj süresi, sıcaklık ve sistem kayıpları birlikte değerlendirilmelidir.
Aynı kapasite etiketini taşıyan iki farklı akü, farklı koşullarda aynı çalışma süresini vermeyebilir.
EKA Sistem'in endüstriyel akü, UPS ve DC güç sistemi projelerinde kapasite seçimi bu nedenle yalnızca amper-saat (Ah) değerine göre yapılmaz. Önce yükün enerji ihtiyacı ve beklenen otonomi süresi belirlenir.
Ah ile Wh arasındaki fark nedir?
Amper-saat, akünün belirli koşullarda sağlayabildiği elektrik yükü miktarını ifade eder. Watt-saat ise enerji miktarıdır. Basitleştirilmiş bir hesapta nominal gerilim ile amper-saat çarpılarak teorik enerji tahmini yapılabilir.
Örneğin 12 V, 100 Ah etiketli bir akü için 12 × 100 = 1.200 Wh, yani 1,2 kWh nominal enerji değeri elde edilir. Ancak bu değer, her koşulda kullanılabilecek enerjinin 1,2 kWh olduğu anlamına gelmez. Gerilim deşarj boyunca değişir; akünün kapasitesi de ölçüm koşullarına bağlıdır.
100 W cihaz 12 saat çalışır mı?
1.200 Wh değerini 100 W'a böldüğümüzde teorik olarak 12 saat bulunur. Gerçek çalışma süresi ise çoğu uygulamada bu basit hesabın sonucundan farklıdır.
Özellikle kurşun-asit akülerde yüksek deşarj akımı kullanılabilir kapasiteyi azaltabilir. Ayrıca inverter kullanılıyorsa dönüşüm kayıpları oluşur. Akünün yaşı, ortam sıcaklığı ve cihazın izin verdiği minimum gerilim de süreyi etkiler.
Akü etiketi neden yeterli değildir?
Bir akünün 100 Ah olarak belirtilmesi, bu kapasitenin hangi deşarj süresinde ve hangi son gerilimde ölçüldüğü bilinmeden eksik bilgidir. Örneğin 20 saatlik kapasite beyanı, aynı akünün çok daha kısa sürede boşaltıldığında yine 100 Ah vereceğini garanti etmez.
Endüstriyel uygulamalarda yük profili de önemlidir. Bazı cihazlar sürekli sabit güç çekerken bazıları kısa süreli yüksek akım ister. UPS ve DC sistem tasarımında akü üreticisinin ilgili deşarj tabloları bu nedenle kullanılır.
Doğru akü kapasitesi nasıl seçilir?
İlk adım cihazların gerçek güç veya akım ihtiyacını ve gerekli çalışma süresini belirlemektir. Sonrasında sistem gerilimi, akü teknolojisi, sıcaklık, yaşlanma payı, izin verilen son deşarj gerilimi ve dönüşüm kayıpları hesaba katılır.
Kısacası akünün üzerindeki Ah değeri önemli bir başlangıç bilgisidir; güvenilir bir yedek güç sistemi için tek başına yeterli bir seçim kriteri değildir.